İNSÜLİN POMPA TEDAVİSİ

İnsülin Pompası Nedir?

İnsülin pompası, diyabetes mellitüsün tedavisinde insülin yönetimini sağlayan bir cihazdır.

Cihaz başlıca 3 parçadan oluşmaktadır:

• Pil, ekran ve denetim panelini de içeren pompa
• İnsülini taşıyan iletim borusu
• Vücuda subkütan olarak yerleşen bir iğne ya da kateter

İnsülin pompası tektip- hızlı etkili insülini vücuda 2 yolla vermektedir:

-Vücuda devamlı olarak iletilen bir bazal doz ( background insülin de denilebilmektedir.) ve

-Yemeklerden önce ya da yüksek kan şekerleri seviyelerini düzenlemek için verilen bolus dozu

Tek tip insülin kullanıldığı için, insülinin iletim profiline bakılarak verilen dozun etkilerini tanımlamak kolaylaşmaktadır. Ayrıca insülin pompası şırınga ya da kalemle mümkün olmayan miktarlardaki insülinin enjekte edilebilmesini de sağlamaktadır. İnsülin pompası, kan şekeri ve hemoglobin A1c düzeyleri üzerinde daha sıkı bir kontrol sağlayarak, diyabetle ilişkili uzun dönem komplikasyon görülme oranını da düşürmektedir.

Düzeltme faktörü, insülin- karbonhidrat oranları ve bazal dozlar bir endokrinoloji uzmanı tarafından belirlenmektedir. Şu anda, kullanıcının kan şekerine göre otomatik insülin iletimi sağlayabilen bir cihaz mevcut değildir. Ancak, iki ana imlataçı firma, kapalı kanal sistemi içeriği üzerinde çalışmaktadır. İçeriğin çok ümit vadediyor gibi görünmesine karşın, sistemle ilgili bir hata olması durumunda ne olacağı ile ilgili yasal problem kafaları karıştırmaktadır.

İnsülin pompası kullanımı, yoğun insülin tedavisi için, çoklu insülin tedavisi alanlara göre daha kolay ve etkili olması nedeni ile artmaktadır. Sağlık sigortalarında ve halkın ekonomik alım gücündeki değişiklikler nedeni ile ülkeler arasında pompa kullanıcı sayıları arasında farklılıklar görülmektedir. Amerika'da 150.000 pompa kullanıcısı mevcut iken İngiltere'de hastalar pompalarını kendileri finanse ettikleri için 1100 kadar pompa kullanıcısı bulunmaktadır.

Tüm hastalar insülin pompası için uygun adaylar olmazken, bunun tanı koyacak uzman doktor ya da sağlık sigortaları ile ilgili problemler yüzünden sınırlandırılması da doğru değildir.

İNSÜLİN POMPASI NE YAPAR?

İnsülin pompası, diyabetes mellitüste iğne tedavisi yerine kullanılan bir tedavi yöntemidir. İnsülin pompaları, pompanın nasıl kullanılacağı ile ilgili büyük bir sorumluluk üstlenilmesi ve iğne tedavisine göre çok daha sık kan şekeri ölçülmesinin taahhüt edilmesi şartıyla, pediatrik kullanım için son derece ideal bir yöntemdir. İnsülin pompası kullanan bireyler, pompayı kullanmayı bilen ve iğne tedavisine göre diyabetli hasta bakımının gereklerini hastaya aktarabilecek bir hekimin kontrolü altında olmalıdır.

İnsülin pompası, göbek, kalça, üst kol ya da bacak bölgesine yerleşen bir katatere bağlı bir tüp aracılığı ile vücuda insülin salgılayan elektronik bir cihazdır. Katater her 3 günde bir değiştirilir.

İnsülin pompası, metabolik ihtiyacı ya da vücut fonksiyonlarını karşılayacak insülini sağlayan sürekli- periyodik olarak bazal doz olarak adlandırılan bir insülin salınımı gerçekleştirmekdir. Hastalar yemek yediklerinde ise yemekten hemen önce ya da yemeğe başladıkları anda bir yemek bolusu göndermektedirler. İnsülin pompası tedavisinde kalem tedavisinde olduğu gibi uzun ya da orta etkili insülin yerine de sadece kısa etkili insülin kullanıldığından, hasta kalem/enjeksiyon tedavisinde uygulamak zorunda olduğu, insülin enjeksiyonu prıgramı üzerinde temellendirilmiş yemek saatlerini uygulamak zorunda kalmamaktadır.

Hastanın kendi hesaplamasının daha doğru olduğu konusunun sağlık profesyonelleri arasında tartışılmasıyla beraber, pek çok insülin pompası, yemek ya da düzeltme bolusunu hesaplayabilmektedir. Ancak pompa bolus dozunu hesapladıktan sonra, hastaya önerilen doz üzerinde değişiklik yapma fırsatını da tanımaktadır.

Dünya genelinde yaklaşık 450.000 insan insülin pompası kullanmaktadır. Pompa kullanıcıları kalem ya da enjeksiyon tedavisi kullanıcılarına göre daha iyi kontrol sağlayabilmekte ve HbA1c değerlerinde gelişme görülmektedir. İnsülin pompası, yeme alışkanlıkları, egzersiz, stres, hastalık durumlarına göre insülin kontrolünde kolaylık sağladığı için, kişilerin yaşam seçimlerinde esneklik ve özgürlük tanımaktadır. Kalem tedavisinde insüline göre gıda alınırken, pompa tedavisinde yenilene göre insülin yapılmaktadır.

TIBBİ VE PSİKOLOJİK FAYDALARI

Yeme Bozukluklarına bağlı Anoreksiya Nervoza Derneği (ANRED), tıbbi bir zorunluluk nedeni ile sıkı bir diyet kontrolü altında olup da yeme bozukluğu nedeni ile hayatını kaybedenlerin sayısının çok yüksek olduğunu ve bu yeme bozukluğu olan hastaların arasında diyabet hastalığının önemli bir yer tuttuğunu ortaya koymuştur. Bir insülin pompası kullanma sadece tıbbi açıdan değil psikolojik sağlık açısından da son derece faydalı olabilmektedir. Dikkatle ölçülmüş yemek ve porsiyon seçimi ile sıkı bir programla yapılan insülinin karşılığını yeme zorunluluğu ortadan kalkmaktadır. Pompa kullanıcısının hayatının odağı yapılan insülinden ziyade yemenin üzerinde olmakta ve daha normal bir şekilde aktivitelere katılıma olanak sağlamaktadır. Bazı doktorlar küçük çocukların insülin pompası kullanmasını uygun bulmazken pek çok araştırma sonucuna göre bir kişi ne kadar küçükken insülin pompası kullanmaya başlarsa psikolojik ve tıbbi yararları o kadar büyük olmaktadır.

Bazıları tarafından bir takım risklerinin tartışılıyor olmasına rağmen insülin pompasının tıbbi yararları kanıtlanmıştır. Hasta pompa kullanımı için yeterli bilgi ve beceri donanımına sahip olduğunda daha iyi HbA1c düzeylerine ulaşmakta daha az hipoglisemi episodları ile yüzleşmekte, hospitalizasyon ve diyabet komplikasyonları ile karşılaşma oranları düşmektedir.

POMPA KULLANMAYA KARAR VERİRKEN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKENLER

İnsülin pompası diyabeti ortadan kaldırmaz ve pompanın siz veya çocuğunuz için doğru seçim olmadığına karar verirken göz önünde bulundurulması gereken bazı hususlar vardır. Pompa tedavisinde enjeksiyon yöntemine göre geceyi de içermek üzere daha sık kan şekeri ölçümü yapmak gereklidir. Doğru miktarlarda insülinin alındığından emin olmak için periyodik olarak bazal insülinin kontrolü yapılmalıdır. Pompada bir sorun oluşur, set tıkanır ya da kanül kıvrılırsa hızla diyabetik ketoasidoz gelişebileceğinden gerektiğinde kalem kullanmaya devam etmek gerekebilir. Uygun sterilizayon yapılmadığında bölgesel enfeksiyon görülebilir. Ekstra pompa malzemeleri, glukagon ve diğer diyabet acilleri malzemeleri taşımak gereklidir. Ayrıca, pompa kullanımı ile ilgili yeterli eğitime sahip hemşireler ve diğer sağlık profesyonelleri çok sayıda olmamakla birlikte, hastalara, yakınlarına, aile üyelerine, bakım verenlerine, sağlık profesyonellerine ve okullara eğitim desteği sağlayabilmektedir.

İnsülin pompasını kolaylıkla programlanabilmesi ile kalem tedavisindekinin aksine, gerektiğinde günün değişik saatleri ve haftanın değişik günleri için farklı bazal ayarlamaları yapılabilmektedir. Pompa sürekli bazal insülin yönetimi ile sağlıklı bir pankreas taklit etmektedir. Pompa bir doktor tarafından reçetelendirilmelidir. Böylelikle insülin pompası ve malzemeleri sigorta şirketleri veya devlet tarafından karşılanabilmektedir.